Chương trình Amplify là chương trình thực tập dành cho các bạn sinh viên đã tốt nghiệp, với kinh nghiệm làm việc từ 1-3 năm của Deloitte SEA. Chương trình này được thực hiện lần đầu tại Việt Nam trong 2 văn phòng Hà Nội và Hồ Chí Minh vào tháng 2 năm 2026. Đợt thực tập kéo dài 12 tuần, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026.
Thông tin chương trình tại đây: https://www.deloitte.com/southeast-asia/en/careers/explore-your-fit/students/amplify-programme.html
Tiểu Phương là một trong số 21 bạn đã trúng tuyển vào lứa intern đầu tiên này của văn phòng Deloitte Hà Nội. Bài viết này là 12 bài học “xương máu” mà bạn học được và đúc kết ra trong 12 tuần, không chỉ áp dụng cho làm việc nói riêng mà còn bao hàm nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống.
1 – Nói có sách, mách có chứng.
Nói gì, làm gì cũng lưu lại, dẫn chứng, trích dẫn rõ ràng. Vừa để bảo vệ cho bản thân, vừa để có “bằng chứng” khi cần.
Chúng ta làm việc bằng niềm tin với nhau, nhưng niềm tin ấy cũng phải có cơ sở. Nếu không, mọi thứ sẽ rạn nứt, giây phút một trong hai bên hiểu sai/ kỳ vọng sai vào bên kia.
Sẽ có những tranh cãi theo kiểu “Em TƯỞNG là cái này nó chỉ bao gồm…” hay “Chị NHỚ là bên em sẽ làm cái a, b, c…”, “Rõ ràng anh NGHE bên em NÓI là có cái x, y, z trong hợp đồng…”. Và hẳn là bạn biết phần còn lại của câu chuyện.
Thậm chí còn những người có thể lợi dụng điều này để làm hại bạn.
Nên bạn hãy nhớ 5 chữ vàng dưới đây:
“Như đã trao đổi qua…”
Theo sau là phương thức trao đổi (điện thoại, nói chuyện trực tiếp, email, tin nhắn…), cùng với nội dung đã trao đổi.
Và gửi kèm trong luồng email giao tiếp chính của dự án. Lý tưởng nhất là ngay sau khi cuộc trao đổi vừa diễn ra.
2 – Chủ động trong giao tiếp.
Khiến cho người khác an tâm về mình, hoặc giúp cho họ có thể giúp đỡ bạn khi bạn cần. Cập nhật tiến độ. Vướng ở đâu, đang bận gì. Hay em bắt đầu thấy công việc của em dạo này đang có vấn đề. Nói. Trong một tổ chức có quy củ, luôn luôn có backup để vá vào chỗ hở mà bạn tạo ra. Trong một tổ chức thiếu quy củ hơn, việc biết sớm cũng sẽ hạn chế phần nào thiệt hại.
Việc không nói những thứ cần phải nói giống như nuôi một thứ ung nhọt trong tâm trí. Một ngày nào đó nó sẽ to đến vỡ bọc. Để lại một mớ hỗn độn, cho bạn, và cả những người làm việc cùng bạn.
3 – Do the part and look the part.
Trong nghiệp vụ chuyên nghiệp (professional service), việc bạn xuất hiện và hình ảnh ra sao cần thống nhất với lời hứa mà bạn đem đến. Suy cho cùng, ta làm việc với con người. Con người, cho dù tiến bộ đến đâu, vẫn có một bộ não từ thời nguyên thuỷ nằm trong sọ.
Và bộ não ấy đánh giá bằng hình ảnh trước tiên.
Nếu như bạn chuẩn bị ký tá một hợp đồng tỷ đô, và người tư vấn tài chính của bạn đến trong một bộ dạng… nhếch nhác, lôi thôi, trông bần hèn – chắc chắn bạn sẽ không dễ dàng mà nghe lời khuyên từ người đó.
Còn nếu đó là một người ăn mặc có gu, hoặc tối thiểu là cũng có vài ba món đồ hiệu hay tailor trên người; có lẽ bạn sẽ thấy an tâm hơn chút ít.
Vì điều đó phù hợp với ngữ cảnh (context) mà bạn kỳ vọng, và cũng mang tính chất “ra tín hiệu xã hội” (social signalling). Chắc chắn anh/chị ta phải thành công lắm, tư vấn hẳn không tồi, mới có tài chính và mua được những món đồ xa xỉ như vậy!
Trước đây tôi có đọc một forum trên Weibo về câu chuyện ăn mặc của giới banker của thành phố Thượng Hải. Đại để là tranh cãi việc sếp chấn chỉnh các bạn thực tập sinh, có một quy luật ngầm của việc phải ăn mặc như thế nào, đại loại như “Phải quần áo chỉnh tề, tất cả những gì trên người phải là đồ hiệu. Tối thiểu thì cũng phải xách Coach, chứ đúng ra là toàn LV, Channel… Longchamp bị đánh giá là xuề xoà…”
Tôi thấy là việc chạy theo đồ hiệu khi bạn chưa đủ điều kiện kinh tế không phải là một nước đi khôn ngoan. Hơn nữa, tôi thấy việc đắp đồ hiệu lên người khi bản thân chưa đủ khí chất – thứ chỉ có cùng với thời gian và một cuộc đời đáng nể – kiểu gì cũng bị người có kinh nghiệm nhìn thấu.
Sơn Tùng đi G63 vì nó giúp cho công việc của anh ấy. Còn như bạn và tôi, đi G63 là một điều gì đó có phần lố bịch.
Do đó, bạn hãy tập trung để mình đạt đủ “điểm sàn”: Gọn gàng, tử tế, chuyên nghiệp.
Còn nếu bạn có tiền, có thể mua và muốn mua? Tôi nghĩ ý kiến của mình, lúc này, không còn quan trọng nữa.
4 – Đặt câu hỏi với tính cần thiết của một đề bài trước khi thực sự bắt tay vào làm nó.
Nhiều người không có bức tranh toàn cảnh của một dự án.
Có những người trong team, có thể là anh chị đi trước, nhưng với một lĩnh vực tư vấn trong dự án mới thì có thể cỏ lúa bằng nhau. Ai cũng cần phải bắt đầu học.
Đi làm một thời gian, tôi nhận ra thế giới này quả thực đúng là một gánh hát. Rất nhiều việc, thoạt nhìn thì thấy cao đẹp, vĩ đại, tuyệt đỉnh, tinh vi; nhưng thực chất phía sau là một đám người chạy loạn chắp vá, thêm thắt, chữa cháy, lật đật vừa làm vừa tìm hiểu.
Đến lúc đó, ta bỗng cảm thấy có lẽ chúng ta cũng không hơn nhau là mấy.
Đôi khi, góc nhìn và quan điểm của bạn có thể sáng suốt hơn những người kia. Bất kể bạn bao nhiêu tuổi hay bao nhiêu năm kinh nghiệm.
Đôi khi, đó lại là kết quả của một sự phiến diện và cái tôi cho rằng bản thân thông minh hơn những người khác. Bạn không biết thứ bạn không biết.
Do đó, sẽ quan trọng hơn là giao tiếp với nhau những vấn đề và quan điểm của mình; để dành nguồn lực thực thi cho những điều thực sự quan trọng.
5 – Cùng là một thông điệp, nhưng phải biết cách tuỳ biến nó với những người khác nhau.
Với sếp, với đồng nghiệp, với khách hàng. Mỗi đối tượng sẽ cần cách truyền tải khác nhau.
Một người quản lý C-level không quan tâm những tiểu tiết kỹ thuật. Người ấy sẽ thấy bạn đang luyên thuyên rặt những điều vớ vẩn khi bạn đang đam mê mô tả việc bạn đã dịch một bit thanh ghi sang phải để tăng tốc phép chia cho hai của thuật toán lên 50%.
Khách hàng không muốn nghe 7749 kiếp nạn để bạn có thể xây dựng được giải pháp này như gần trăm tập Tây Du Ký nơi bốn thầy trò Đường Tăng đi thỉnh kinh. Họ quan tâm là nếu như bạn đã thỉnh được kinh, thì đống kinh thư này có giúp cho họ giải quyết vấn đề của họ không?
Viết đến đây, bỗng dưng tôi nhận ra mình cũng đã tiếp xúc với kha khá các partner, director, quản lý C-level. Nghe thì hơi nực cười, nhưng tôi thấy ở vị trí của họ năng lực “paraphrase” vấn đề lại là thứ quan trọng nhất.
6 – Đi ra biển lớn tìm kho báu.
Cụm từ tiếng Anh gốc cho khái niệm này là “Blue Ocean Strategy”.
Tìm kiếm vùng đất mới.
Làm những thứ chưa có ai từng làm.
Phải chịu đựng được sự vô định (uncertainty).
Tuy rằng không phải ai ra khơi cũng có thể nguyên vẹn trở về, song, dũng cảm, cam kết và kỷ luật là yếu tố tối thiểu để bạn có cơ hội chiến thắng.
7 – Tại sao chuyên gia vẫn cần trong thời đại AI?
Vì không có data, AI không thể làm gì cả. Người chuyên gia được cần đến với vai trò người xác minh (validator). Ta cần từ họ nhận định về một điều này có đúng hay không, và rút ra insight từ data.
8 – Công cụ về bản chất là framework được dựng trên nền kinh nghiệm.
Người xưa đã “đổ máu” để cho ta tận hưởng thành quả ngày hôm nay. Hãy học cách dùng những cái bánh xe chứ đừng chế tạo lại nó.
Hãy đứng trên vai những người khổng lồ. Đó là cách để làm mọi thứ nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Bạn sẽ không có đủ thời gian trên đời này chỉ để học và làm lại mọi thứ từ con số 0.
9 – Vậy làm sao để xây dựng 1 framework?
Có ba cách:
- Tự học
- On the job training
- Học từ best practice trong ngành
Và tốt nhất là nó được kết tinh từ cả ba thứ trên.
10 – Linh hoạt là chìa khoá.
Tôi cần proposal này ngay ngày mai. Nếu được ngày mai Deloitte thắng thầu…
— Một khách hàng nào đó mà tôi cũng chẳng biết
Có làm không?
Bạn luôn luôn cần phải tự đòi hỏi từ mình sự chuyên nghiệp. Luôn luôn đúng giờ, có kế hoạch, và chuẩn bị sẵn sàng cho mọi thứ. Làm cái gì cũng báo trước.
Nhưng bạn không thể kỳ vọng khách hàng của mình như vậy.
Chào mừng bạn đến với chiến trường thực sự của việc làm ăn.
Tốt nhất là hãy luôn luôn trong trạng thái sẵn sàng.
Tôi rất thích một chi tiết nhỏ trong phim “Laputa” của Studio Ghibli. Khi toán cướp kim cương chuẩn bị nhiệm vụ xuất kích cuối cùng để cùng hai cô cậu nhân vật chính tiêu diệt kẻ phản diện, bà ta đã ra lệnh “Cô cậu có 40 giây để chuẩn bị. Đừng có lề mề. Tụi ta sẽ bỏ các ngươi lại đấy.”
Vậy đấy.
Thỉnh thoảng, nếu bạn sống tốt, phúc đức dày, sẽ gặp khách tốt. Ở trong firm chúng tôi gọi đó là những “angel customer” (khách hàng thiên thần).
11 – Nhìn lên người ở level tiếp theo. Luôn luôn hỏi “liệu mình có muốn trở thành người như vậy hay không”.
Đây là một cách để quyết định xem thứ gì phù hợp với mình.
Tôi nghĩ điều này khá đúng với môi trường tập đoàn, nơi thường thì bạn leo lên theo những bậc thang đã được định sẵn.
Nhưng nó cũng đúng với việc vươn lên ngoài xã hội nói chung.
Ở trong một môi trường nhất định đủ lâu, hoặc trong thời gian bạn đã định, học từ quan sát, tự đúc rút ra câu trả lời cho bản thân.
Tôi tin nếu ta đủ chú tâm, đủ trăn trở với những câu hỏi, câu trả lời sớm muộn gì cũng xuất hiện.
Việc của ta là đảo mắt, ghé tai, nghe, nhìn, học liên tục, nghiêm túc, tập trung, toàn tâm toàn ý.
12 – Take ownership
Cho những gì mình làm, sự phát triển của mình, con đường của mình, điều mình muốn.
Đó là cách tuyệt vời nhất để phát triển mọi mặt trong công việc và đời sống của bạn.