”Sau này, khi đọc Foucault và đọc thêm về Bacon với câu “knowledge is power”, tôi mới thấy một lớp nghĩa khác.
Foucault không phủ nhận tri thức đem lại quyền lực, nhưng ông nhắc bạn rằng tri thức chưa bao giờ vô tội. Tri thức nào đó luôn phục vụ một trật tự nào đó. Tri thức không khách quan như nhiều bạn ngây thơ hiểu. Một chẩn đoán y khoa, một báo cáo phân tích thị trường, một bảng xếp hạng nhân viên, một bài báo “khoa học” trên truyền thông, tất cả vừa là knowledge, vừa là cánh tay nối dài của power. Khi bạn nói về lifelong learning, học tập suốt đời, câu hỏi không chỉ là “học thêm cái gì”, mà còn là “học để phục vụ quyền lực nào, và để bảo vệ tự do nào?”. Chúng ta là “sinh vật xã hội”, dù muốn dù không vẫn bị các quyền lực chi phối, bạn không nên quên điều đó.

Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn bỏ học, bỏ nghiên cứu, bỏ công nghệ. Với tôi, nó có nghĩa là mình phải học với một tâm thế khác. Học không chỉ để thêm kỹ năng, thêm chứng chỉ, mà để nhìn rõ hơn các cấu trúc quyền lực đang vận hành quanh mình. Học để có thể đứng cao hơn một chút so với hệ thống, không phải để khinh thường nó, mà để điều chỉnh nó một cách có ý thức.

Uncle Dao’s Blog, “Quyền lực, tri thức, tự do và kỷ luật”

Thỉnh thoảng tôi hay nhận được tin nhắn hay comment của mọi người trên các trang mạng xã hội, xin “kinh nghiệm” về một điều gì đó. Làm thế nào để được như bạn? Nghe có vẻ hơi trái tai, nhưng tôi nghĩ là bạn không thể “xin” được kinh nghiệm đâu, nó không trở thành của bạn. Vì đấy là thứ bạn phải trải nghiệm thì mới có. Biết về thứ gì là một chuyện, nhưng cái gì đó thấm vào xương máu vì mình đã sống cùng với nó, loay hoay chật vật vì nó, cái đó mới là thứ bạn có thể nói là “của mình”.

Dù sao thì một con người ở hiện tại của họ cũng là do tích luỹ và tổng hợp của rất nhiều thứ tạo nên. Vì thế chúng ta khác nhau. Và điều mà bạn biết về kinh nghiệm của tôi cũng không thể đảm bảo sẽ giúp được cho bạn nhiều hay ít.

Hơn nữa, nhiều người nói xin kinh nghiệm nhưng tôi biết thực ra họ chỉ muốn một lối tắt, một shortcut dẫn đến thành công. Họ muốn thành quả những không muốn trả giá.

Vấn đề của kinh nghiệm, ấy là nó như một quả tạ. Nó là công cụ để bạn có thể đạt được thân hình như ai đó. Nhưng nâng tạ là việc của bạn. Tôi nâng tạ, tôi có múi. Đấy là những gì tôi biết để đúc kết thành kinh nghiệm. Nhưng múi của tôi không nhảy sang bụng bạn được. Tôi chỉ đưa được cho bạn quả tạ.

Trong bài viết ngày hôm nay, tôi xin chia sẻ cho bạn set tạ của tôi trong năm 2025, những “quả tạ” tôi đã nhận từ người khác để về và tự tập cho thân thể và trí não của bản thân. Mong là sẽ có quả tạ phù hợp với bạn. Chúc bạn nâng tạ vui vẻ.

1. Danh sách dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo. Bạn Tiểu không chịu mọi trách nhiệm với việc bạn tin tưởng hay làm theo những nội dung/ cá nhân này.
2. Trong số này có những nguồn hơi hàn lâm, vì tôi đã được tiếp xúc và học từ lâu. Có những nguồn cơ bản cho người mới, vì lĩnh vực đó tôi mới bắt đầu tìm hiểu. Các bạn chủ động tham khảo nội dung phù hợp với bản thân mình nhé.
3. Có những nội dung sẽ bao hàm nhiều chủ đề, nhưng để tránh lặp lại tôi sẽ để nó trong chỉ một phân loại. Các phân loại dưới đây sắp xếp theo trật tự ngẫu nhiên.

Rồi, bắt đầu thôi.

Làm đẹp

• [YouTube] Sunhuyn. Nếu phải bình chọn creator của năm trong lòng tôi thì đó chính là Thị Sun 🙂 Chị Sun với kênh chính Sunhuyn và Sunhuyn Pyjama là hai thứ tôi chờ đợi để được xem đầu tiên mỗi cuối tuần. Trong khi kênh chính Sunhuyn là về nhân cách “máu chiến”, thẳng thắn và có thể gây mất lòng của chị, thì kênh Sunhuyn Pyjama là tâm sự tỉ tê về làm đẹp, yêu đương, các mối quan hệ, chủ yếu dành cho con gái nhưng tôi thấy con trai nghe cũng được ^^ Tôi nghĩ việc mình đi đúng đường những năm 20 có một phần không nhỏ là nhờ những chia sẻ của chị.
• [Creator] Trí Minh Lê. Một nhân vật không còn quá xa lạ trong giới thời trang Việt Nam. Tôi thích nhất là chuyên mục “giờ hành chính của Trí Minh Lê”, nơi anh thảo luận về các chủ đề trong thời trang và văn hoá.
• [Creator] Thư Đầu Lép. Chị Thư chuyên về J-Beauty, làm đẹp theo phong cách của phụ nữ Nhật Bản. Full combo từ chăm sóc da, lối sống, ăn mặc.
• [YouTube] Cách Nhật Phong. Kênh của anh Phong là thứ tôi thấy như mình “đào được đá quý” trên YouTube. Ở thời điểm tôi biết, anh đang có 7K subs, một con số khiêm tốn, song tôi thấy những gì anh phân tích thể hiện con người có hiểu biết và nghiên cứu sâu về thời trang.
• [MXH] Pinterest, dĩ nhiên.

Kinh tế – Chính trị

• [YouTube] Namanhsuit. Tôi khá là hoang mang khi bắt đầu tập tành đầu tư. Giữa biển xanh đỏ, chứng khoán, chứng chỉ quỹ, ETF, vàng, bất động sản, crypto… và hàng đống những thứ rối rắm khác, tôi chập chững học được những thứ cơ bản từ anh.
• [YouTube] Mèo giải thích. Tôi biết đến anh bạn này từ… thằng em. Với phong cách vẽ vời đơn giản tấu hài, đội ngũ này mang đến nhiều kênh YouTube phân tích về các chủ đề khác nhau. Tôi thích xem về kinh tế, nên tôi chọn kênh có hình con mèo màu tím.
• [YouTube] Quỳnh Rinko. Nói thật là nếu làm YouTube thì đã bạn ấy cũng là một phiên bản mà tôi hướng đến. Quỳnh phân tích rất hay về các vấn đề kinh tế chính trị xã hội. Gu chọn sách của bạn cũng có phần giống tôi. Có một ngày đẹp trời tự dưng bố tôi nhắn tin cho tôi, bảo là “Bố cũng muốn con phải được như bạn Quỳnh Rinko ấy.” Tôi kiểu “Ơ bố cũng xem bạn ấy à”…
• [YouTube] Duy Thành Nguyễn. Content của anh Thành được gợi ý cho tôi từ lâu nhưng tôi không bấm vào. Chỉ đến khi tìm hiểu về học bổng chính phủ và nghe một trong những video đầu tiên của anh trải lòng về trải nghiệm đi du học của mình, tôi mới bấm theo dõi và xem hết chỗ còn lại. Giây phút tôi biết anh hay ho là lúc anh nói “Mình thấy đi du học chả có cái khó khăn gì cả, các bạn cứ làm quá lên thì có.” Vì tôi đi và cũng thấy thế thật =)))

• [Sách] Những tù nhân của địa lý (The Prisoners of Geography) – Tim Marshall. Nếu bạn thích cuốn này, hãy tiếp tục bằng mấy quyển tiếp cùng tác giả, tôi thấy cũng rất hay.

Tình yêu & Mối quan hệ/ Phát triển bản thân

• [Substack] Irene Ying. Tôi biết đến chị Thỏ nhờ những bài viết của chị trên Facebook về tư duy trong tài chính và hôn nhân, phần vì cũng chị đang sống ở Đài Loan khi tôi sang đó thực tập trong 3 tháng mùa hè. Gần đây chị đã đóng Facebook và chỉ viết trên Substack. Tôi thích nhất là những bài viết của chị trên chuyên mục “Đồng Tiền Bình Dị”. Bạn có thực sự nhận ra ván bài của cuộc đời bạn và vị trí của bạn trong xã hội này? Hãy bắt đầu đọc từ bài “Cuộc Đời Phân Tầng” và bạn sẽ hiểu điều tôi muốn nói.
• [Creator] Hà Mạnh. Tôi biết đến anh Hà Mạnh từ những tâm sự của người… ở nhà một mình, vì tôi cũng như thế. Anh Hà Mạnh làm agency và cũng có một niềm đam mê với chạy bộ, bạn có thể tìm thấy những chia sẻ về cuộc sống của anh trên podcast cùng tên. (Tên cũ: “Sống Một Mình”)
• [Podcast] Đàn Ông Học. Tôi nghĩ bình đẳng giới thực sự là bản thân phải nghe và hiểu từ hai phía. Podcast này của anh Trung Hà chính là bài học thêm mà tôi nghĩ mình cần. Ngoài chuyện nam nữ anh cũng cho người trẻ nhiều lời khuyên thực tế.
• [Podcast] Gen Z tập lớn. Cùng là gen Z với nhau, tôi nghĩ người trẻ chúng ta cùng chia sẻ những suy nghĩ tương đồng. Tôi cũng so sánh bản thân với người khác, lo lắng mình không đủ giỏi, không muốn mình là gánh nặng cho cha mẹ… tôi thấy mình trong những chia sẻ của chị Linh, và tôi nghĩ nhiều bạn cũng thế.
• [Creator] Nguyễn Hữu Trí. Ông thầy quốc dân với những bài giảng đầy năng lượng và thực tế. Anh Trí có khả năng biến những lý thuyết kỹ năng mềm khô khan thành những câu chuyện dí dỏm, dễ đi vào lòng người. Gần đây tôi thích nhất là chia sẻ về những trải nghiệm tâm linh của anh khi anh đạt đến những đỉnh cao trong quá trình chạy bộ và cuộc sống nói chung.
• [Sách] The Five Pillars of Wealth – Sahil Bloom. Cuốn sách này thay đổi tư duy của tôi về sự thịnh vượng. Nó không chỉ là về tiền bạc, mà là sự cân bằng giữa 5 trụ cột quan trọng để có một cuộc đời thực sự giàu có và bền vững.
• [YouTube] iamquynhle. Chị Quỳnh Lê sẽ phù hợp với những bạn đã có ít nhiều trải nghiệm và hiểu biết tâm linh. Chị chia sẻ nhiều về tầng năng lượng và tâm thức con người, những vấn đề siêu hình, lĩnh vực mà mình thấy ngoài bố tôi ra thì gần tôi chưa có ai quan tâm lắm 🙂 Nhưng tôi có thể hiểu phần nào và luôn tìm được sự bình an khi xem chị.
• [Sách] Kinh thánh (Tân Ước). Tôi được tặng cuốn sách này khi cùng sinh hoạt với các bạn sinh viên theo đạo Thiên Chúa trong quá trình đi thực tập ở Đài Loan. Tôi từng nghe về nó, đọc trích đoạn từ nó nhưng đây là lần đầu ngồi đọc và thảo luận cùng các bạn. Với người ngoại đạo, tôi thấy nó là một cuốn sách hay, miễn là bạn phải (1) Rũ bỏ định kiến; và (2) Kiên nhẫn khi không hiểu. Có lý do để nó là cuốn sách bán chạy nhất lịch sử.

Xây dựng doanh nghiệp & Đi làm kiếm tiền

• [Creator] Harvey Tran. Tôi là gen Z, tôi bắt đầu đi làm. Tôi cần lời khuyên hay giải đáp cho nhiều thắc mắc. Và trong quá trình đi tìm chúng, tôi là tín đồ của những người đưa lời khuyên thiết thực, không bullshit, không vòng vo, đi vào bản chất của vấn đề. Anh Harvey Trần, tất nhiên, là ví dụ tuyệt vời cho điều ấy.
• [Creator] Leila Hormozi. Tôi nghĩ ai cũng nên sống theo cách mà họ thấy hạnh phúc, đặc biệt là phụ nữ. Và tôi có một nhận thức rất rõ ràng rằng mình là kiểu nữ nhiều ước mơ và nhiều tham vọng 🙂 Nên một lẽ tự nhiên tôi tìm cho mình những hình tượng như vậy – Leila Hormozi là ví dụ điển hình. Tôi cũng xem cả kênh của chồng chị, Alex Hormozi. Câu tôi thích nhất của chị là “Thị trường không quan tâm bạn nữ tính hay nam tính – Nó chỉ quan tâm doanh nghiệp của bạn có làm ra tiền hay không.”
• [Creator] Nhi Lê. Có những người chúng ta thích được nghe họ “chửi”, vì nói chữ nào là thấy như bị đấm nhưng cũng phục vì đúng. Tôi thích chị Nhi Lê vì điều ấy.
• [Creator] Adele Doan. Chị Adele được biết đến nhiều nhất qua việc xây dựng cộng đồng những người làm freelance, nâng cấp kỹ năng trong công việc, và nổi bật trên LinkedIn. Tôi thích nhất là Red Pill Series trong podcast của chị.
• [Sách] Lean In – Sheryl Sandberg. Là một người nữ, ngay cả chính tôi cũng không chỉ mặt đặt tên được những khó khăn của mình khi được hỏi “Vậy thì phụ nữ gặp khó hơn đàn ông ở chỗ nào?”. Hãy đọc để biết:
  • Đàn ông sẽ apply cho một công việc khi anh ta đáp ứng được 50% JD, trong khi phụ nữ chỉ dám apply khi cô ấy đáp ứng được 100% JD.
  • Khi một người phụ nữ tỏ ra tham vọng và thành công, cô ấy sẽ bị ghét bởi cả hai giới vì những điều này đi ngược lại với những tính từ được gắn cho khuôn mẫu nữ. Còn khi một người đàn ông tỏ ra như vậy, anh ta sẽ được sự tán thưởng từ cả hai giới.
  • Trong phần đa các vị trí cấp cao, đàn ông chiếm đa số. Lí do? Để tới những vị trí này, cần có mô hình kèm cặp mentor-mentee. Những người đàn ông sẽ thường chỉ chọn những người đàn ông khác vì họ (a) Giống nhau, và (b) Chọn phụ nữ có thể dẫn tới những nghi ngờ về mối quan hệ vốn thường bị dị nghị là “thiếu trong sáng”; khiến cho tỉ lệ nam – nữ mất cân bằng này ngày một phổ biến.

Dinh dưỡng & Khoa học thể thao

• [YouTube] Quý Somsen Lab. Anh Quý là một nhà nghiên cứu độc lập ở Hà Lan với nhiều chia sẻ hay về dinh dưỡng. Tôi học được trình tự ăn rau-đạm-tinh bột từ anh, và còn nhiều kiến thức khác nữa.
• [Podcast] Misstramfitness Podcast. Chị Trâm là một trong những fitness coach đồng thời là content creator khá nổi ở Việt Nam, làm về fitness và lối sống khoẻ mạnh cho nữ, eat clean kiểu Việt Nam. Một lựa chọn khác là Hana Giang Anh, hồi tôi có gặp chị ấy ở một sự kiện.
  • Với thể hình dành cho nam, tôi gợi ý các bạn có thể tìm xem anh Shin Phạm (SHINPHAMM) vì tôi đã từng xem anh ấy từ hồi cấp hai (hơn 7-8 năm trước), nhưng hiện tại cũng có nhiều kênh khác. Giờ thì tập luyện thể hình, gym, body building, calisthenics và các loại hình tập luyện cũng khá nổi ở Việt Nam rồi, nên không khó để các bạn tìm được thông tin.

• [YouTube/ Podcast] Nutrition Facts (Dr Greger). Nguyên nhân khiến tôi chuyển dần sang ăn thực vật toàn phần là vì vị bác sĩ này. Tuỳ người nhé, nhưng tôi thấy nó hiệu quả và cơ thể tôi tiếp nhận được chế độ ăn đó.
  • [Sách] How Not to Die | How Not to Diet | How Not to Age – Michael Greger. Và như một hệ quả tất yếu là tôi đọc cả sách của bác sĩ.
• [Sách] Lifespan – David A. Sinclair. Một quyển sách đào sâu về vấn đề tại sao chúng ta già đi và lão hoá. Tôi khuyên đọc cuốn này cho ai đang muốn học thêm về lối sống, dinh dưỡng và sinh học cơ thể – kiểu như Bryan Johnson, nhưng anh tỷ phú này là một trường hợp đặc biệt (tôi cũng tham khảo để ứng dụng Blueprint Protocol của ảnh lên mình).

Tâm lý học – Xã hội học

Năm vừa rồi tôi quan tâm khá nhiều về chuyện tiền bạc và địa vị xã hội. Khi đường ray chung của chương trình Đại học kết thúc, mỗi người một ngả, tôi bỗng nhận ra mình bắt đầu đứng giữa một tập người lớn hơn và nhiều khác biệt hơn. Như một lẽ tự nhiên, tôi so sánh bản thân mình với người khác và có đủ các thể loại cảm xúc hỷ nộ ái ố. Không phải trước đây tôi chưa từng làm vậy, nhưng sự quan tâm đặc biệt này đã đẩy tôi đi tìm câu trả lời cho mình.

• [Creator] The Cosmic Writer. Là một người nghiên cứu về tâm lý và giáo dục, những chia sẻ của anh Hà Minh gắn liền với khoa học tâm lý, nhưng cũng rất nhẹ nhàng và dễ hiểu.
• [Sách] Tâm Lý Học về Tiền (The Psychology of Money) – Morgan Housel. Một trong những đầu sách nổi tiếng trong những năm gần đây. Nó cho chúng ta những chia sẻ và lời khuyên thiết thực cho những người đã và đang học về mối quan hệ của mình với tiền.
• [Sách] Status Anxiety – Alain De Botton. Alain là cái tên không xa lạ trong giới xã hội học đương đại, đầu sách của ông cũng đã được dịch ra tiếng Việt.
• [YouTube] Privileged Few. Tò mò về việc những rich kid thực sự sống như thế nào, có những đặc quyền gì? Làm sao để sống được như họ? Albina sẽ trả lời bạn những câu hỏi đó với một khuôn mặt không cảm xúc, không giấu diếm. “Vì bố tao giàu”, gái nhà giàu tài phiệt Ukraine sẽ nói với bạn. Cô sẽ bảo bạn là bạn có cố cả đời cũng chẳng có được đời sống như tầng lớp của cổ đâu. Giới siêu giàu biết những thứ mà bạn chẳng bao giờ biết, nhưng Albina sẽ nói với bạn… một vài thứ. Hermes, Rolex, Lamborghini hay thậm chí đảo riêng (private island) chỉ là những thứ đánh lạc hướng. Vấn đề là những khoản kế thừa kếch sù những tài sản hữu hình và vô hình.

• [Creator] Mark Manson. Tác giả của cuốn “The Subtle Art of Not Giving A F*ck”, quá nổi tiếng rồi. Tôi thấy càng lớn lên thì tôi càng thích những gì đơn giản, trực diện, có thể đấm vào cái tôi của mình hơi đau một chút nhưng có giá trị. Mark đảm bảo bạn sẽ có điều ấy. Cứ nhìn cái cách ông ấy đặt tựa sách mà xem.
• [Substack] r/ VietTalk. Nếu bạn có thể chịu được cách xưng hô “thô” và giống như đang bị người viết chửi vào mặt, và chấp nhận để bản thân mở tư duy để tiếp nhận những ý kiến khác xa với các kênh truyền thông chính thống, thì tôi mời bạn hãy thử một liều ở đây.

• [Sách] Tất cả sách của Robert Greene. Mặc dù người ta hay cố gắng tô hồng để không phải đối diện với sự thật ảm đạm về thế giới này, song Robert Greene vẫn nhắc nhở rằng quyền, tiền, và sắc vẫn là những thứ xoay chuyển chúng ta. Tôi đã đọc “The 48 Laws of Power”, “The Art of Seduction”, “The 33 Strategies of War” và “Mastery” – hoàn toàn có thể gợi ý cho bạn đọc hết số sách trên.
• [YouTube] An Lê | An’s Cuppa Tea. Những cô gái đằm thắm luôn luôn có những câu chuyện đề kể – và một khi bạn đã rơi vào thế giới của một cô gái như vậy, thật khó để có thể thoát ra. Tôi nghĩ đây chính là sức hút của riêng An Lê và lý do khiến chị làm ra content rất riêng.

Ẩm thực

Đầu năm 2025 tôi phải bay sang Nga và ở đó gần nửa năm với cuộc sống sinh viên và tồn tại cùng mớ nồi niêu xoong chảo được các anh chị khoá trước pass lại. Việc làm quen với nguyên liệu Tây phương, đi chợ và nấu nướng chúng sao cho ngon – bổ – và không bể túi tiền là một bước ngoặt lớn. (Dĩ nhiên trước đó thì tôi cũng nấu đồ Á rồi.) Cùng lúc đó tôi cũng tìm hiểu và chuyển dần sang chế độ ăn Whole Food Plant-based (WFPB) của Dr. Greger, nên việc tính toán dinh dưỡng khá đau đầu.

Giờ thì tôi tự tin là mình cũng làm ra món kasha không kém một babushka Nga nào hết.

• [Facebook] Dinh Phong Nguyen. Anh Phong chia sẻ nhiều bài viết hay của chính mình và người khác, nhưng tôi thích nhất là từ những bài phân tích SIÊU DÀI về kỹ thuật nấu/ nguyên liệu/ văn hoá ẩm thực nhất định.
• [Facebook] Anh Em Bếp. Nơi để thấu hiểu cho những người làm bếp. Nghề này là một nghề đòi hỏi thể lực thật sự đấy.
• [Sách] The Science of Cooking – Dr. Stuart Farrimond. Sách này có bản màu đã xuất bản ở Việt Nam, bao gồm những lý thuyết cơ bản về khoa học ẩm thực. Nếu bạn giỏi Hoá thì học sẽ không khó lắm đâu.

Riêng lĩnh vực này tôi thấy bạn có thể theo dõi rộng hơn sang những vai trò khác làm trong ngành dịch vụ – khách sạn – nhà hàng. Ngành này có những triết lý và nghệ thuật của riêng nó, cũng rất hay ho. Tôi thích được ăn sung mặc sướng và có thể tự tái tạo lại điều ấy cho bản thân, nên quan tâm học hỏi chút ít vậy thôi. Với cả có chút kiến thức thì trải nghiệm cũng nâng tầm lên đấy.

Văn hoá – Nghệ thuật

• [Facebook] Âm nhạc cổ điển. Đúng như cái tên, những bài viết và video trên này mang tính học thuật cao, đi sâu về lịch sử, nhạc lý, nhạc cụ (bao gồm cả thanh nhạc), phân tích sâu các buổi biểu diễn của dòng nhạc classic. Thỉnh thoảng page cũng có chia sẻ những sự kiện hoà nhạc thính phòng bán vé.
• [Page] Văn hoá đường phố. Một dự án của những anh em Hip Hop và nghệ sĩ đường phố tại Việt Nam. Bạn có thể cập nhật những thông tin mới nhất về văn hoá đường phố Việt Nam và thế giới ở đây, dĩ nhiên là đầy đủ 5 yếu tố của Hip Hop và hơn thế nữa: Graffiti, DJ (Âm nhạc), Breaking (và nhảy nói chung), Knowledge (kiến thức), EmCee (Rap), trượt ván, sự kiện-giải đấu đường phố, phân tích và quan điểm…

Ngoài ra, bạn có thể follow các trang của các đơn vị nghệ thuật, triển lãm, sự kiện hay nghệ sĩ bạn quan tâm. Ở Việt Nam cũng có nhiều cái tên như VCCA, Hanoi Grapevine, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo, Vietnam International Fashion Week,…

Đặc biệt nếu bạn quan tâm về văn hoá nước ngoài, hãy theo dõi các trang của trung tâm văn hoá hay Đại sứ quán của nước họ tại Việt Nam, ví dụ Francais Institute (Pháp), Goethe Institute (Đức), The Japan Foundation (Nhật), The American Center (Mỹ), Trung tâm Văn hoá Hàn Quốc tại Việt Nam, Trung tâm Khoa học và Văn hoá Nga,… Những sự kiện của họ thường miễn phí và cơ hội giao lưu với người nước ngoài rất nhiều!

Nghi thức & Lễ nghi

Trước đây tôi không quan tâm về vấn đề này lắm. Từ lúc được mời tới những nơi tôi chỉ từng tưởng tượng, gặp những người khiến cho tôi cảm thấy mình như một quý cô, gặp những nhân vật có địa vị, rồi lên nói chuyện, chia sẻ nhiều, tôi nhận ra thứ những người có nghi thức làm khiến cho tôi cảm thấy luôn dễ chịu và được trân trọng. Tôi cũng muốn mình có thể khiến người khác cảm thấy như vậy, chậc, tôi nhận ra mình đã từng khá “vô duyên” hay vô ý tứ, nên tôi tò mò tìm hiểu.

Nội dung kiểu này tôi thấy bên phương Tây làm nhiều hơn. Bạn nào biết tiếng Anh, tiếng Pháp hay tiếng Nga có thể tìm những từ khoá tương ứng, tôi thấy ở những ngôn ngữ này là nhiều nhất. (Tiếng Anh: etiquette)

Ở Việt Nam cũng có, nhưng bạn sẽ tìm thấy chúng ở:

• Lớp học dành cho người mẫu/ hoa hậu
• Lớp học tiếp viên hàng không
• Lớp học thực hành đối ngoại, quan hệ quốc tế
• Lớp học cho khối dịch vụ, khách sạn, nhà hàng

Và một số lớp học khác về làm quý cô/ quý ông, xuất hiện trước đám đông, trả lời trước nhà báo… thường là một phần huấn luyện cho giới nghệ sĩ, người nổi tiếng, KOL…

Nhưng bạn cứ tìm theo từ khoá cũng sẽ có thể học được trên mạng ít nhiều. Tôi gợi ý cho bạn một cái tên:

• Etik Academy – Trần Yên Ly

Nếu bạn nghĩ đây là dùng dao dĩa, thì đó mới chỉ là phần rất nhỏ. Bạn phải học cả cách đi đứng, nói năng, hiểu biết văn hoá hay tập tục, phép lịch sự, giữ thể diện trong các trường hợp khác nhau…

Nghe rối rắm vậy chứ đừng để cái hình ảnh sang trọng làm bạn nghĩ nó phức tạp. Mặc dù có những kỹ thuật hay đòi hỏi cao, song cuối cùng cái đích vẫn là trau dồi con người bạn để trở thành một người tốt hơn và đối xử tử tế với người khác.

Học điều này đòi hỏi bạn có bộ lọc tốt để tiếp nhận những cái giá trị và lọc đi những cái rác, nhất là những áp đặt về giới hay áp đặt tiêu chuẩn của giới thượng lưu lên phần còn lại của xã hội để bảo toàn mô hình giai cấp.

Học ngoại ngữ

“Nhập gia tuỳ tục”, tục đầu tiên để được người nước bạn yêu quý là bạn phải nói được tiếng của họ. Kinh nghiệm xương máu của tôi đấy. Không cần phải nói trôi chảy như người bản xứ, chỉ cần đủ để chào hỏi, cảm ơn-xin lỗi, làm những tác vụ nhỏ hàng ngày; phần còn lại bù bằng ngôn ngữ cơ thể và Google Dịch là được. Nhưng nhất định phải có, có những tình huống bạn không rút điện thoại ra để nhờ họ nói vào đó được đâu. Đặc biệt: Nói được tiếng = được yêu quý ^^

Tôi cũng đã bị người bản xứ chửi mắng, bị người lạ lỗ mãng gào vào mặt, gặp phải tình huống bị hiểu lầm, bị lừa, bị mất tiền; song cũng có được những người bạn bản địa rất tốt, giúp đỡ tôi nhiều thứ, tham gia nhiều dịp mở rộng kết nối, thăm thú và thực tập ở các công ty, tổ chức, du lịch trải nghiệm… cũng nhiều. Nói chung là đi đâu thì rủi ro và cơ hội vẫn gắn liền với nhau, chỉ là có tiếng thì cánh cửa mở rộng hơn, tự tin hơn, và… không vì cuộc sống khó khăn mà dễ uất hận trách cứ một đất nước. Nếu có ngoại ngữ và có trình độ nữa bạn bất khả chiến bại – tôi tin là thế 🙂

Dành cho những bạn đi ra nước ngoài với bất kỳ mục đích nào, hoặc đang có nhu cầu học để chuẩn bị cho dịp cần trong tương lai.

Tiếng Trung

Tôi học theo bộ Giáo trình chuẩn HSK của Khương Lệ Bình. Hiện tại đang học HSK 3.

• [Creator] Khoai tây yêu tiếng Trung. Chị gái cute phô mai que, làm content hài hước và cũng có bài giảng HSK để tự học.
• [YouTube] Cô Lý Đinh Trân. Cô giáo tiếng Trung của tôi hiện tại, tôi học theo video của cô trên YouTube và hiện tại đang học HSK 3.
• [Creator] Hà Kiara. Chị Hà rất xinh, rất giỏi, chia sẻ về hành trình học tiếng, sinh sống và du học ở Trung Quốc.
• [Facebook] Hyystudies. Chị Hy cũng là một người đạt học bổng CSC của Chính phủ Trung Quốc, làm nhiều workshop hữu ích về ngành và tiếng Trung.
• [Creator] Yangdexin. Anh Yangdexin cũng rất nổi trong cộng đồng học tiếng Trung rồi, cũng có những lớp học rất hay và thú vị.

Tiếng Nhật

Tôi học các bộ Shinkanzen Master, Nihongo Soumatome, TRY! và cày từ vựng bằng flashcard Anki. Hiện tại đang học N3.

• [Podcast] Yuzu Nihongo Podcast. Cũng có nhiều podcast tiếng Nhật phục vụ nhiều chủ đề khác nhau, nhưng tôi vẫn chưa tìm được hết. Nghe Nikkei Asia thì khó quá mà NHK Easy thì dễ quá… Quan trọng hơn là tôi không thích nghe thời sự, thật là đau hết cả đầu. Đúng là thế bí của người học trung cấp mà.
• [Phim] Các tựa phim theo trình độ trên trang Aanime. (Đây không phải là quảng cáo.) Tôi thấy xem ở đây khá hay ho, có sub Nhật mà biết được phim nào ở trình độ nào thì nghe được. Choukai của tôi lên kha khá vì xem phim, dĩ nhiên đồng thời với đó là cũng phải có một lượng từ vựng đủ dùng nhờ việc cày flashcard với ứng dụng Anki.

Tiếng Nga

Tôi học vì hoàn cảnh xô đẩy. Tiếng Nga đủ để đi chợ, mua vé vào triển lãm, xem ballet, chào hỏi sếp và cảm ơn các quý ông đã mở cửa và giữ áo khoác giúp tôi mặc trong suốt mùa đông lạnh giá của kỳ học trao đổi. Dẫu vậy, đối với tôi, chẳng có gì lạnh lẽo hơn việc học bảng chữ cái, cách phát âm và CÁCH VIẾT của tiếng Nga sau khi bạn đã quen với bảng chữ cái Latin.

• [YouTube] Amazing Russian. Kênh này của cô Olga, dạy tiếng Nga bằng tiếng Anh. Nội dung trên kênh chia thành nhiều playlist theo các học kỳ trên trường, bạn có thể dựa theo đó lên kế hoạch học cho bản thân. Học xong chỗ đó thì bạn sẽ được tầm A2 hoặc cố hơn xíu thì B1 tiếng Nga.

Tôi nghĩ việc nghe và “tắm ngôn ngữ” có hiệu quả với mình. Tôi rất thích cái cảm giác mình phát âm chuẩn người bản xứ, được họ khen và… họ nghĩ là tôi rất giỏi ngôn ngữ ấy rồi nói luôn một tràng dài sau đó. Ngoài sự tuyệt vời mà hiệu ứng hào quang đem lại, tôi nghĩ việc nghe nhiều và nghe chuẩn ngay từ đầu sẽ giúp bạn có thể phát âm tốt hơn, điều tôi cho là cần thiết trong việc học ngoại ngữ.

Ngành An toàn thông tin

Cuối cùng, không thể thiếu những thứ cần học trong ngành. Thường thì chúng ta học bằng cách tiếp thu trực tiếp trong quá trình làm việc, nhưng tôi thấy cái phân chia người giỏi và có nhiều cơ hội so với những người bình bình là họ học thêm cả ở ngoài, tìm kiếm thêm bên ngoài, luôn chủ động mở rộng cơ hội cho bản thân.

Ngành của tôi gắn liền với Internet, song cũng vì tính chất của nó, có nhiều cơ hội lại thường qua truyền miệng, các mối quan hệ cá nhân và các nhóm kín.

Cách tốt nhất tôi thấy để có thêm thông tin là đồng thời (1) Chủ động ra ngoài tìm kiếm; và (2) Nâng cao giá trị, kỹ năng, kiến thức của bản thân để tìm tham gia cộng đồng cùng đẳng cấp. Nói gì thì nói chứ cái tôi của hacker vẫn là một cái gì đó rất quan trọng 🙂

• [Sách] This Is How They Tell Me the World Ends – Nicole Perlolth. Cuốn này cũng có thể được xếp dưới mục Chính trị. Hãy đọc để biết về chợ đen, những giao dịch tỷ đô giữa các chính phủ, điểm khởi đầu thực sự của những cuộc chiến tranh trong âm thầm – và vị trí của các hacker giỏi giữa những nhân tố đó. Tôi vẫn thắc mắc tại sao người ta thưởng nhiều tiền thế cho một lỗ hổng 0-day, mà, đọc xong thì chẳng thắc mắc nữa.
• [Mạng xã hội] Ngành này đi nhanh, cập nhật theo ngày, theo giờ. Ở Việt Nam chúng ta có WhiteHat, CyberJutsu, Cookie Hân Hoan… Còn lại chủ yếu tôi biết qua một mớ những mối quan hệ của mình ở Nga qua Telegram, LinkedIn và X. Cái này thì bạn phải tự xây dựng dần cho mình thôi. Tôi cũng sẽ chia sẻ những gì mình có thể qua trang web này, và các trang mạng xã hội cá nhân.

---

Updates | Tháng 1/2026

1. Sau khá nhiều cân nhắc tôi đã tiến hành học chuẩn bị thi 2 chứng chỉ là CompTIA Security+ và MOS (Microsoft Office Specialists) Office 365 Apps. Tôi tự học. Security+ tôi học từ thầy Professor Messer trên YouTube, MOS tôi cày mấy khoá Cert Prep trên LinkedIn Learning; bạn nào quan tâm thì có thể tham khảo.
2. Tôi vẫn giữ đều tiến-độ-thất-bại của bản thân. Trong thời gian 2 tháng từ lúc tôi về nước, tổng cộng tôi nhận 6 email từ chối. Tôi vừa trượt chỏng vó vòng tuyển chọn của 4 công ty (2 công ty Big4, 1 vendor và 1 ngân hàng). Tôi cũng bị từ chối bởi 2 chương trình trao đổi ngắn hạn khác (1 Đại học và 1 Doanh nghiệp). Tôi nghĩ vấn đề khiến cho mình hay ganh tị với người khác là việc tôi nhìn vào những thứ họ show ra và thấy toàn là thành công. Tôi nói điều này, mong để bạn hiểu tôi cũng là người thường chứ không phải cái gì khủng khiếp lắm.
3. Tôi đang tìm người đi cùng tới Singapore tham gia Black Hat Asia 2026. Hiện tại hội nghị có mở đăng ký Student Pass dành cho các bạn sinh viên với giá 0 đồng. Bạn nào quan tâm hay có nhóm đi sẵn thì ping tôi trên Instagram hoặc Telegram (@tieucreates) nhé.
4. Nếu bạn muốn đi du lịch tới điện Kremlin, Moscow, Nga miễn phí, bạn có thể ứng tuyển để trở thành speaker cho sự kiện Positive Hack Days 2026: https://phdays.com/en/
   Cái này chẳng ai nhờ tôi, chỉ là tôi muốn chia sẻ vì nó quá tuyệt vời. Nhờ có hai người anh từ Viettel Cyber Security mà tôi không phải là người Việt Nam duy nhất đứng bơ vơ trong sự kiện ấy vào năm ngoái.
5. Tháng 3 này tôi sẽ đến thăm Sài Gòn vì được chọn tham gia Global Cyber Security Camp 2026. Cũng rất vui, và cũng hơi ngượng, vì bản thân lớn tuổi nhất trong số các bạn được chọn (bạn bằng tuổi tôi toàn đi từ các năm trước rồi). Haizz, tôi nghĩ là đi chậm hơn người khác cũng không sao, miễn là tôi nhìn vào đúng đường đua của mình.
6. Apple Fitness+ đã chính thức có mặt ở Việt Nam. Tôi đổi từ việc tập với Nike Training Club đổi sang Apple Fitness+ và thấy nó rất phù hợp với mình. Tôi tự thiết kế chương trình tập luyện cho bản thân, âu vì tôi tập cũng gần chục năm rồi. Đồng thời tôi cũng đang follow 10K plan trên ứng dụng Nike Run Club, tháng 4 năm nay tôi tham gia giải chạy Tây Hồ Half Marathon 2026 với cự li 15km. Nhảy nhót dạo này tôi chỉ đang duy trì thôi vì tập trung công cuộc đèn sách.
7. Tool yêu thích: Deep Research mode của Gemini Pro. Rất là mê, đỡ mất thời gian đào bới 1 thứ gì đó.
8. Tạm thời bỏ chơi mạng xã hội, tôi yêu đời hẳn. Ngoài học, tập, với làm đồ án ra thì tôi viết rất nhiều. Vừa viết vừa khóc bù lu bù loa, vì quá trình tự chữa lành cho bản thân nó đau vậy đấy. Tôi nghĩ trình độ healing bản thân tôi đã ở mức cao cấp, nên tôi hiểu việc xông thẳng vào thứ làm mình cảm thấy khó chịu và ngồi với nó là một điều cần thiết.

Nhân thể, tôi nghĩ thành tựu lớn nhất của mình trong năm 2025 chính là nhiều lần ngồi lại với bản thân như trên. Chúc các bạn một năm mới với nhiều tỉnh thức và an yên.