“Vì hễ ai có thì sẽ được ban cho, và sẽ có dư dật; còn hễ ai không có thì thậm chí điều người ấy có cũng sẽ bị lấy đi.”

Matthew 13:12

Năm nay tôi đọc nhiều cuốn sách mới vô cùng thú vị, trong đó có sách của bác Jordan B. Peterson. Trong cuốn “12 Quy Luật Cuộc Đời: Thần Dược Cho Cuộc Sống Hiện Đại”, ngay chương đầu bác có đề xuất một ý tưởng rất hay:

Jordan Peterson cho rằng sự phân hoá tầng bậc trong xã hội động vật (bao gồm cả con người) có một phần thuộc về tự nhiên. Điều này được giải thích bởi ví dụ từ những con tôm hùm: Khi chúng đánh nhau để giành lấy bạn tình hay lãnh thổ, mỗi lần thắng, não con thắng tiết ra nhiều serotonin hơn, và như một kết quả tất yếu, nó sẽ có vị thế cao hơn trong quần thể hiện tại.

Càng leo lên nấc thang cao hơn, cơ chế não bộ này càng giúp sản sinh nhiều serotonin hơn. Càng chịu nhiều thất bại, nguồn cung serotonin càng bị hạn chế. Ngược lại, serotonin thấp hơn lại liên quan đến nhiều cảm xúc tiêu cực hơn – có lẽ khiến việc leo lên nấc thang cao hơn trở nên khó khăn hơn. Do đó, những con tôm từng thua cuộc trước đó sẽ có xu hướng tiếp tục thất bại trong những cuộc chiến tiếp theo, còn con đã thắng thì lại sẽ càng thắng thêm nhiều lần nữa.

---

Các bạn nói rằng tôi hoà nhập tốt, mới sang có hai tháng đã có một đám bạn Đài Loan chơi cùng, đi nướng thịt đêm Trung Thu, cùng leo núi Alishan, về nhà nhau nấu nướng đàn hát cả buổi tối. Có người ở cả năm chẳng có lấy một người bạn bản địa. Tôi thì nghĩ là mình dũng cảm. Bập bẹ được vài từ nói chẳng thành câu, đi lại gần người ta thôi cũng đã là một thử thách lớn lắm, chứ đừng nói là bắt chuyện.

Người ngoài nhìn tôi và nghĩ tôi dạn dĩ. Còn với tôi, mỗi lần gặp người mới vẫn là một nỗi ngại ngùng như mới ngày hôm qua.

Tôi nhớ Haruki Murakami từng hỏi một người vận động viên chạy bộ chuyên nghiệp Nhật Bản, rằng anh có ngày nào ngủ dậy và không muốn chạy không. Người tuyển thủ quốc gia ấy ngạc nhiên, “Dĩ nhiên rồi! Ngày nào mà chẳng vậy!”. Tôi nghĩ có những cảm xúc nguyên thuỷ tới độ bất kể bạn rèn luyện đến trình độ nào, chúng vẫn sẽ luôn có ở đó. Chỉ là với kỹ năng và trải nghiệm, bạn biết là mình sẽ có thể vượt qua, và bạn vượt qua được nó nhanh hơn.

Chẳng có cái gì tự nhiên mà có cả.

Tôi săn tìm thông tin của mọi chương trình, sự kiện, cuộc thi trong trường tôi nói riêng và cả Đài Loan nói chung, từ trước khi bay sang đây. Cả một mùa hè vật vã đèn sách tự học để chuẩn bị, kết thúc được cuốn giáo trình chuẩn HSK 1 màu vàng, tôi cứ ngỡ mọi sự sẽ ổn cho tới khi thấy những chữ cái Phồn thể. Lân la hỏi Giáo sư về lớp học tiếng Trung miễn phí, tôi xin thông tin từ các anh chị học Thạc sĩ để tham gia ké. Làm bài kiểm tra TOCFL đầu vào mà sai lè. Tôi đỏ mặt tía tai vắt óc ra tìm cách đọc con chữ tượng hình vốn rất quen ở trên bảng, nhớn nhác nhìn xuống dưới lớp tìm kiếm sự trợ giúp của những người bạn. Rồi tôi nhắn tin khắp nơi, tham gia giao lưu với các câu lạc bộ, hội chợ, buổi biểu diễn, workshop, tập thể thao.

Tôi đã từng:

• Vặn vẹo người ta khi họ quên thối lại tiền khi mua đồ ăn;
• Tạo dáng đứng Bến Tre và nụ cười hoa nhài bên vệ đường – trước rừng người không ai nói tiếng Anh (Tôi cười. Họ cười. Không biết cười vì cái gì, nhưng cười cho an toàn!);
• Tỏ ra mình hiểu và gật gù suốt hơn 5 phút trước một bạn Đài đang cao hứng giới thiệu một hoạt động gì đó cho tôi;
• Viết lời cảm ơn nhầm chỗ trong chương trình giúp người cai thuốc lá (xin lỗi, tôi thật sự cảm kích họ!);
• Bị người quản lý tàu MRT bực mình với vốn tiếng Trung ngáo ngơ, chuyển sang nói tiếng Anh mà tôi cảm giác như bị mắng…
• Và suýt bị đuổi khỏi tàu vì lộn vé.

Giữa một rừng những trải nghiệm và những pha “ố dề” tôi gây ra (kèm theo ánh nhìn đầy “dị nghị” của một vài người bạn xứ Formosa), cuối cùng cũng có những điều tốt đẹp xảy ra.

Để tôi chỉ bạn cách. Bạn phải bắt đầu nhỏ thôi.

Nhỏ đến mức thất bại trong trải nghiệm đó chỉ như lỡ đánh rơi cái bút từ trên bàn xuống đất, không đáng để giày vò bản thân quá năm giây. Nhỏ đến mức khả năng thành công của bạn trong câu chuyện đó gần như 80% đổ lên. Ví dụ như:

• Hỏi một món đồ nào đó bao nhiêu tiền;
• Hỏi cách gia hạn tiền trong EasyCard ở FamilyMart;
• Hỏi tên, hỏi ngành học, hỏi bạn có nói được tiếng Anh không;
• Hỏi cách quẹt thẻ vào xe YouBike để mượn;
• Hỏi đường đi đến trường/ viện của bạn;
• Hỏi nơi bán ô/ đồ ăn ngon/ xe đạp;
• …vv

Hỏi ngay cả khi bạn biết câu trả lời. Vì sao ư, luyện tập thôi. Học được miếng võ nào thì dùng ngay miếng ấy.

Sau những lần như thế, tôi dạy cho mình rằng bản thân mình có thể làm được, mình có thể xoay sở, mình có thể vượt qua.

Sau những lần như thế, tôi rèn cho mình mindset của một chú tôm luôn chiến thắng.

Còn bạn?