Part of the World là series những mẩu chuyện ngắn, kể về những trải nghiệm của tôi khi tiếp xúc với những con người từ nhiều nền văn hoá khác nhau trên thế giới.
Hãy gọi anh là A.
A năm nay 30 tuổi. A là một chính khách người Kazakhstan. A công tác trong mảng nhân khẩu học và chính sách công. Bấy giờ thì A không ở Almaty, quê nhà mình: A ở Moscow. Anh được cử sang Nga trong một khoá đào tạo thân hữu giữa hai chính phủ. Giờ thì ngày nào A cũng phải sửa soạn chỉnh tề đi tàu đến Đại học Quốc gia Quan hệ Quốc tế Mát-xcơ-va để tham gia những lớp học ở đó, trong một tháng.
Tôi gặp A khi đang nấu ăn sáng trong sảnh chung của một khách sạn con nhộng. Vẫn kiểu đầu tém Nhật ngắn cao trên gáy, mặc cái áo phông thùng thình ông sếp ngân hàng người Nga ở thành phố Rostov tặng cho, đương đảo nồi đảo chảo tưng bừng cả căn bếp nhỏ xíu chưa đầy 50m2 thì A đi vào và pha trà. A bắt chuyện với tôi. Không may thay cho anh, tiếng Nga của tôi chỉ ở mức khiêm tốn đến ngớ ngẩn. Nhưng có vẻ như anh không bỏ cuộc vì chuyện đó.
Một lát sau, lúc tôi đang ngồi ăn sáng thì thấy A bưng ra bánh mì đen và pho mát để cạnh cốc trà đen hẵng còn nóng. Đoạn A lại hỏi chuyện tôi tiếp. Dĩ nhiên là tôi phải lấy điện thoại ra và cho anh nói vào hộp thoại của ứng dụng Yandex Translate. Anh quay vào phòng và lại lấy ra mấy bịch lớn. Bên trong toàn là kẹo. Nhón cho tôi mỗi loại mấy cái, A giới thiệu kẹo này là kẹo nổi tiếng ở Kazakhstan, cô hãy ăn thử đi.
A vẫy tay. Một anh bạn dáng vẻ Trung Đông ngồi ở ghế sofa gần đó cũng đi ra và gia nhập vào cuộc hội thoại.
Hãy gọi người bạn mới này là Y.
Y là người Syria, đến Moscow vì công việc và đang có ý định định cư tại đây. Anh có thể nói tiếng Nga, tiếng Arabic, và, ơn trời, tiếng Anh. Có vẻ A và Y đã đến đây trước tôi, và họ cũng đã làm quen với nhau rồi. Như một lẽ dĩ nhiên Y trở thành phiên dịch giữa tôi và A, song không gặp khó khăn gì khi nói chuyện riêng với từng người còn lại. Tìm thấy được người nói tiếng Anh, tôi mạnh dạn hỏi thêm anh vài thứ. “Ở Syria cuộc sống như thế nào?” Y trả lại tôi một câu đáp chưng hửng. “Mọi người chúng tôi đều nghĩ rằng, hãy sớm cuốn gói khỏi Syria thôi.” Tôi chẳng dám hỏi thêm gì nữa.
Y và A ngồi ăn sáng cùng nhau. Thấy tôi liếc sang bữa sáng của A vẻ tò mò, anh lại cắt một lát bánh mì đen to tướng và đặt lên đó hai miếng pho mát, mỗi loại một miếng. Từ mùi vị của nó tôi có thể đoán ra là pho mát truyền thống. Nhìn hai người nhồm nhoàm bánh mì đen và trà đen, tôi thầm cảm thán khả năng ăn sáng của họ. Tại sao có thể ăn một món ăn khô đến như vậy nhỉ? Như đọc vị được điều ấy, A dúi thêm vào tay tôi hai gói trà Dilmah. Tôi chỉ biết cảm ơn, cố nuốt nốt miếng bánh xuống cổ họng, đoạn từ chối lát bánh mà A mời tiếp đó.
Chuyện là tôi đang có một chuyến đi solo lên thành phố Moscow để tham gia sự kiện Positive Hack Days, một trong những sự kiện về An toàn thông tin lớn nhất thế giới nói chung và Liên bang Nga nói riêng. Tôi biết thông tin về sự kiện này từ sếp của mình ở ngân hàng. “Cô có đi không? Bên Positive Technologies đang mời tôi. Họ muốn tôi tiếp tục là một diễn giả cho sự kiện năm nay.” Dĩ nhiên là tôi muốn đi chứ, tôi không từ chối một cơ hội học hỏi quý báu như thế. Chỉ có điều là sếp được tài trợ, còn tôi thì không. Trong khi ổng đặt cho mình một không gian riêng tư trong phòng đôi ở một khách sạn năm sao khu Technopark của Sberbank thì tôi đỏ mắt cặm cụi đào bới trang Ostrovok tìm khách sạn giá rẻ (tương tự Traveloka, Booking hay Trip.com).
Kết cục là tôi ở một khách sạn con nhộng nhỏ trên phố Gagarinskaya – đúng rồi, đặt tên theo nhà du hành vũ trụ Garagin ấy. Tôi ưu tiên nơi ở gần ga tàu vì hệ thống metro ở Moscow rất tiện, có thể nhảy lên đi bất cứ đâu với giá tiền cố định cho một lần vào ra khỏi nhà ga.
Kết thúc ba ngày tham gia sự kiện ở Positive Hack Days, tôi chưa về ngay. Đằng nào cũng mất tiền tàu ròng rã từ Rostov lên Moscow, nên tôi ở lại chơi thêm ba ngày nữa.
Cái hay của khách sạn con nhộng là việc bạn có thể “bất đắc dĩ” làm quen với nhiều người lạ đến từ nhiều nơi khác nhau trên thế giới.
Quay lại câu chuyện trước. Đó là ngày cuối cùng tôi ở Moscow trước khi lên tàu đi về vào sáng ngày hôm sau. Trưa cùng ngày, A nhắn cho tôi qua Telegram:
“Cô có rảnh không? Ngày hôm nay tôi được nghỉ sớm, muốn rủ cô cùng đi dạo tới quanh công viên Alexander chiều nay.”
Công viên Alexander (Александровский сад) là công viên đô thị đầu tiên của Moscow và chính là thảm hoa rực rỡ bao trọn Điện Kremlin vào mùa hè lúc bấy giờ. Là một người dân xứ nhiệt đới, tôi thấy quả thực mùa hè ở Nga là đẹp nhất.
Cảm xúc đầu tiên của tôi là lo lắng. Đi một mình bao giờ cũng thấy bất an, chưa nói đến là nhận lời mời đi cùng người lạ, lại còn là đàn ông. Tôi cũng nghĩ tới nghĩ lui. Những gì cần phải đi thăm ở Moscow tôi đều đã đi hết cả rồi, bấy giờ hơi rảnh không biết đi đâu. Bản đồ của thành phố này tôi thuộc như lòng bàn tay. Huống hồ gì là đi bộ tới điện Kremlin, nơi chỉ cách khách sạn 500 mét và đi trong ban ngày.
Cuối cùng tôi cũng nhận lời. A hẹn tôi luôn ở cửa ra của ga metro, và chúng tôi cứ đủng đỉnh dạo bộ thẳng một đường từ phố Volkonka qua ngã tư có Nhà thờ Chúa Cứu Thế, đi qua Bảo tàng Nghệ thuật Pushkin, băng qua đường để thấy Tượng Hoàng tử Vladimir và thế là công viên và bức tường đỏ đã ở trước mặt. Anh vẫn còn nguyên bộ sơ mi quần tây và chiếc cặp ca táp, trông rất là giống trung bình một người đã đi làm. Còn tôi vẫn quần bò áo phông, trông giống như cháu gái được bác cho lên thành phố chơi bời thăm thú vậy.
Trên đường đi vì không còn Y nữa nên tôi đành phải giở lại Yandex Translate ra để nói chuyện với A. Nhưng có vẻ như A không cảm thấy phiền về điều ấy. Trái lại, anh liên tục quay sang nhờ tôi bật mic để anh nói cho tôi cái này cái kia. Nhờ có A mà tôi nhận ra thành phố mà chúng tôi đang bước đi trên là một vùng đất nhiều lịch sử.
“Thành phố này đã hơn 800 năm rồi đấy. Tôi nghĩ để phần nào hiểu được nó, cô phải sống ở đây ít nhất là 4-5 năm.”
“Tôi rất thích Moscow. Sự tráng lệ này, quyền lực, cơ hội, tiện nghi, và thiên nhiên tuyệt vời… Tôi nghĩ là nếu có thể tôi sẽ muốn sống và làm việc ở đây.”
“Phố song song với Gagarinsky là phố Ostozhenka. Cô biết không, phố này ngày xưa là một trong những con phố giàu có nhất ở Moscow đấy.”
Tôi lắng nghe A chăm chú. A hào hứng kể thêm cho tôi nhiều thứ. Anh cũng hỏi tôi về gia đình, đất nước, và những gì tôi đang học và làm.
Tới điện Kremlin, chúng tôi nhìn thấy một xe đẩy kem. Tôi không lạ gì quán kem đó – nó đã luôn ở đó suốt từ mùa đông khi tôi mới hạ cánh xuống Nga và giờ khi tôi trở lại thì nó vẫn ở đó.
“Cô muốn ăn kem không?”
Trước giờ tôi cũng muốn ăn thử nhưng không dám vì đổi ra tiền Việt đắt quá, dù sao cũng là trung tâm thủ đô, là nơi du lịch nổi tiếng. (Nếu bạn tò mò: Mỗi cái gần 1000 rub, đổi ra tiền Việt là hơn 300 nghìn đồng.)
“Cô chọn đi. Thích loại nào cứ nói.” A bảo tôi. Bác gái bán kem âu yếm nhìn tôi, A và bác ấy nói với nhau cái gì đó bằng tiếng Nga nhưng tôi nghe không hiểu. Có vẻ như bác thắc mắc sao anh lại đi với một cô gái châu Á vậy. Tôi quan sát vậy thôi chứ cũng không nói gì. Như đứa trẻ được cho kẹo, tôi vui vẻ lựa đồ và để anh mời mình. Anh cũng mua cho mình một cây.
Chúng tôi ngồi xuống một ghế trong công viên và ngắm những bông hoa được tưới tắm kỹ càng quanh Kremlin. Dù sao thì đây cũng là nơi nổi tiếng nhất, là bộ mặt của nước Nga trong mắt khách du lịch, nên việc họ chăm chút quá đà cũng là điều dễ hiểu. Không có một bông hoa nào héo. Tất cả đều được trồng thẳng tắp, mỗi ô một loài hoa với một màu khác nhau.
Tôi ngắm nhìn dòng người đi thăm thú trước mắt, cả người bản địa và nhiều khách du lịch. Ánh nắng vàng dịu nhẹ của mùa hè Moscow chiếu lấp lánh trên những đài phun nước. Tôi thấy mình như bà hoàng dẫu cho bản thân chẳng phải quý tộc: Tôi có thời gian, được ở giữa thiên nhiên tươi đẹp, ung dung tận hưởng thái bình và sự tồn tại của chính mình. Có lẽ những người đi du học sẽ hiểu được phần nào cảm giác ấy: Khi sống ở một nơi xa lạ, giữa những con người không biết ta là ai hay từng là ai, có một điều gì đó tự do đến lạ thường.
A và tôi tiếp tục nói chuyện. A nói về chương trình học của anh, anh làm cái gì và nó để làm gì, quê hương của anh như thế nào… Tôi nghe lùng bùng, chỗ được chỗ mất. Anh cũng cố gắng nói cho tôi những thứ chung chung và dễ hiểu nhất, chứ không đi vào chuyên môn. Dù sao tôi cũng cảm nhận được rằng làm chính trị là một thứ không dễ dàng.
“Làm công việc này vất vả lắm anh nhỉ.”
“…Ừ.”
Trời cũng dần lạnh và chúng tôi đi bộ về. Anh có việc phải làm tối nay và cũng không muốn lấy nhiều thời gian của tôi.
“Tôi rất hạnh phúc vì cô đã dành thời gian cho tôi ngày hôm nay. Cảm ơn cô rất nhiều.”
“Xin cảm ơn anh. Tôi cũng thấy rất vui.”
“…”
“Thế, cô có bạn trai chưa?”
Tôi cứng họng nhìn phần dịch thuật trên màn hình điện thoại. Không chắc là nó có đúng không, mà sao A lại hỏi một cách đường đột thế nhỉ.
Phải nói thêm ở đây một chút. Trên con tàu đi tới Moscow tôi cũng đã được hỏi thăm bởi một cụ già ngồi cùng toa. Cụ lấy làm lạ khi tôi đi một mình. Cụ cũng nói vào Yandex Translate, thứ dịch ra câu hỏi của cụ rằng “Chồng của cô đâu?” làm tôi cực kỳ khó hiểu và khó xử. Có vẻ như ở Nga, việc một người con gái đi một mình không cùng với người yêu/ bạn trai có vẻ là thứ gì đó rất hiếm gặp? Ai biết về điều này xin hãy chỉ giáo cho tôi với.
Không biết sao nhưng lúc đấy trực giác cho tôi thấy một điều gì đấy hơi kỳ lạ. Tôi đành nói dối là tôi có rồi.
A bất ngờ. “Vậy hả? Vậy anh ta như thế nào? Có đối xử tốt với cô chứ? Có chăm sóc cho cô không? Anh ta không đi cùng cô sao, sao cô đi một mình?”
Tôi đành mường tượng ra người đó giống như bố tôi, xong lựa lời để trả lời A. Anh gật đầu, vẻ vẫn còn thắc mắc nhiều thứ lắm. Nhưng thấy tôi né như né tà, anh cũng đổi chủ đề không hỏi nữa.
Mãi sau đó khi đi tàu quay trở về, tôi vẫn thấy ngờ ngợ về những gì đã xảy ra. Thật khó để hiểu những gì đã xảy ra.
Cảm ơn A đã đi qua cuộc đời tôi, dù chỉ trong chốc lát. Tôi mong sự hiện diện của bản thân tôi đã là những khoảnh khắc nhẹ nhàng hơn, tạm quên đi phần nào những mỏi mệt của cuộc đời anh.
P/s. Tôi nhận ra là tôi cũng học hành nhiều về tâm lý học đấy, nhưng ngây ngô vẫn cứ là ngây ngô T_T